Het laatste nieuws en reviews van de nieuwste home cinema-producten

HDMI mythes en fabels: kan een HDMI-kabel het beeld op je tv veranderen?

Geschreven door
Geplaatst op28 mei 2017, 8:54 CategorieTips en adviezen

We zitten in 2017, en dat betekent dat HDMI al meer dan 10 jaar in allerlei consumentenelektronica terug te vinden is. HDMI is gefinaliseerd in december 2002, de eerste producten verschenen in 2003, en de eerste televisies met HDMI verschenen in 2006. We vinden het dan ook onbegrijpelijk dat er na al die tijd nog zoveel mythes de ronde doen over HDMI-kabels. Met dit artikel proberen we ze, nog maar eens, uit de wereld te helpen.

HDMI: Eerst even wat technologie

Van HDMI-kabels zeggen we dikwijls: ze transporteren een digitaal signaal, enen en nullen. Daar kan weinig mee fout gaan. In de praktijk is dat ook zo, maar je mag nooit vergeten dat ook een digitaal signaal eigenlijk een analoog signaal is maar dan met een bepaalde vorm, meer bepaald een blokgolf.

Een digitaal signaal in een HDMI-kabel. De blokgolf is twee maal te zien, een maal gewoon en een maal geïnverteerd. (zie verder : Differential signaling) Beeld via https://www.bluejeanscable.com/

Zoals alle elektrische signalen is het ook onderhavig aan verlies en storingen, maar zolang het signaal boven een bepaald niveau blijft, beschouwen we het als een een, en onder een bepaald niveau is het een nul. Dat maakt het systeem heel tolerant voor fouten.

HDMI gebruikt bovendien TMDS (Transition-minimized differential signaling), een technologie specifiek voor het transporteren van seriële data aan hoge snelheid. TMDS gebruikt drie kanalen: een voor rood, groen en blauw. Voor elke pixel op het scherm wordt de 8-bit waarde van rood, groen en blauw doorgestuurd.

Dat is het geval voor RGB codering. Indien het signaal verzonden wordt als YCbCr dan zal de gekozen chroma subsampling tot lichtjes andere transmissieschema’s leiden (die vind je hier, op p15 tot 17).

Wat betekent ‘Transition-minimized’? In plaats van drie maal 8 bits voor rood, groen en blauw door de kabels te sturen, worden die 8 bits door een algoritme (lees hier hoe dat exact gebeurt) omgezet naar een nieuwe 10-bit vorm waarin zo min mogelijk overgangen (van nul naar een of omgekeerd) zitten.  Een 8-bit signaal kan maximaal zeven overgangen hebben. De gecodeerde 10-bit versie heeft er maximaal vier. Dat maakt de transmissie heel wat robuuster. Elke overgang introduceert immers bijkomend risico dat het signaal fout uitgelezen wordt. Minder overgangen betekent dus minder risico.

Wat betekent ‘Differential Signaling’? In plaats van het signaal een keer door te sturen, wordt het via een paar draden gestuurd (een ‘twisted pair’). Een keer normaal, en een keer geïnverteerd. De ontvanger van het signaal kijkt naar het verschil tussen beide signalen. Storingen die beide signalen identiek beïnvloeden worden op die manier al grotendeels weggefilterd.

Kan een HDMI-kabel mijn beeld veranderen?

Als je het hebt over meer detail, scherper beeld, dieper zwart, meer zwartdetail, intensere kleuren, andere kleurtemperatuur of eender welke andere subtiele verandering van het beeld, dan is het antwoord NEEN. Een HDMI-kabel is een passieve component, en dit soort wijzigingen in het beeld zijn absoluut onmogelijk.

Om je een idee te geven: een Full HD beeld bevat 1.920 x 1.080 pixels. Als we uitgaan van een typische film (24 beelden per seconde) en 24 bit kleur, dan transporteert de kabel ongeveer 1,19 miljard bits per seconden (in realiteit is dat meer, omwille van allerlei technische redenen). De HDMI-standaard laat een error rate van 1 op 1 miljard toe. Of anders gezegd, een kabel die werkt volgens de HDMI-norm laat één foute pixel toe per seconde van een Blu-ray film (en die pixel is maar 1/24e van een seconde zichtbaar). Dat is onmogelijk waar te nemen.

Wil je uitdrukkelijk geloven dat een HDMI-kabel beter detail kan creëren (of betere kleuren of eender welke andere beeldverbetering), dan geloof je eigenlijk dat de kabel duizenden bits per frame (en dat 24 keer per seconde) verandert. Stel dat het volstaat om 1% van de pixels aan te passen om zo een verbetering te zien, dan moeten er dus 12 miljoen bits per seconde veranderen. Dat is 12 miljoen maal meer dan de norm toe laat.

En die pixels moeten dan ook nog eens op een zeer intelligente manier gewijzigd worden! Want hoe gaat de kabel het onderscheid weten tussen detail en ruis, want je wilt uiteraard niet beiden benadrukken. Of hoe weet de kabel dat hij het rood vuriger moet maken in een roos, maar niet in huidskleuren? Hoe maakt hij zwart donkerder, zonder alle andere kleuren donkerder te maken? Dit zijn bewerkingen waarvoor fabrikanten dure en complexe beeldverwerkingschips ontwerpen (Sony X1 Extreme, Panasonic HCX², Philips P5…) Het idee dat een kabel louter door een opeenvolging van toevallige fouten iets gelijkaardigs doet, op een consistente manier, elke film opnieuw, is absurd.

Sommige testers zien een verschil, hoe kan dat dan?

Een varia aan factoren verklaart een waargenomen verschil. Zo moet je, als je twee kabels wilt vergelijken, dezelfde televisie gebruiken en dezelfde speler. Doe je dat niet dan zijn de waargenomen verschillen al toe te schrijven aan de verschillen tussen de gebruikte toestellen, niet de kabels. Maar zelfs al doe je het correct, een test blijft moeilijk. Is er tijdens het bekijken van de ene kabel wat meer licht in de kamer dan bij het testen van de andere kabel, dan heeft dat al invloed op het waargenomen contrast (en contrast heeft op zijn beurt invloed op waargenomen scherpte en kleur). Kijk je niet vanuit dezelfde hoek naar het beeld, dan heeft dat ook invloed. Doe je de test met een paar uren of dagen er tussen, dan is het bijna onmogelijk om je het vorige beeld correct te herinneren. Kortom, zonder gespecialiseerde meetapparatuur moet je er niet aan beginnen.

En dan is er nog zoiets als ‘Confirmation bias’ (tunnelvisie). Het is erg moeilijk om géén verschil te zien, als je sowieso overtuigd bent dat er verschil moet zijn. Dat wordt nog erger als je kabels met zeer sterk uiteenlopende prijzen vergelijkt. Welke koper wil er toegeven dat de kabel van 1.000 euro geen sikkepit verandert aan zijn beeldkwaliteit? (nota: wij dus. Dure kabels hebben geen beeld verbeterende eigenschappen).

Zijn kabels dan echt allemaal identiek?

Neen, niet helemaal. Er bestaan wel degelijk verschillende types HDMI-kabels, maar je komt in de winkels hoofdzakelijk één type tegen (High Speed-kabels, zie verder). We zeggen er graag nog eens bij dat HDMI-kabels GEEN HDMI-versies mogen gebruiken ter aanduiding van wat ze kunnen. Er bestaat dus geen HDMI 1.4 of HDMI 2.0-kabel. Ja, veel fabrikanten zondigen hier helaas tegen. Je kunt alles over de verschillende types kabels hier lezen. Kort samengevat:

  • ‘Standard Speed’ kabels kunnen maximaal 720p of 1080i resolutie leveren. Deze kabels raden we af.
  • ‘High Speed’ kabels zijn getest tot een bandbreedte van 10,2 Gbps, wat voldoende is voor 1080p60 (Full HD aan 60 fps) of 2160p30 (Ultra HD aan 30 fps). Kijk steeds na of je kabel dit label draagt.
  • Bovenstaande versies, maar met de aanduiding with Ethernet’: Die kabels leveren dezelfde prestaties als de versies zonder ethernet, maar zijn voorzien van een extra kanaal voor netwerking tussen de verbonden apparaten. Helaas, sinds de introductie (HDMI 1.4 in mei 2009) moeten we nog steeds het eerste apparaat zien dat ethernet via HDMI ondersteunt. Dergelijk kabels leveren in de praktijk dus niets extra.
Bekijk ook  Test: RU Connected HDMI-kabel voor 4K met 60 Hz over lange lengtes

Er zijn nog twee speciale gevallen die we moeten vermelden.

  • Sinds de introductie van HDMI 2.0 is de maximum bandbreedte van de High Speed kabel opgetrokken van 10 naar 18 Gbps. Een fikse verhoging, en dat zonder de kabel aan te passen. Dit is mogelijk door technische verbeteringen aan de zend- en ontvangstzijde. Dat is goed nieuws, want elke High Speed kabel die je bezit moet dus volstaan om die hogere bandbreedte te leveren (ze is bijvoorbeeld nodig voor Ultra HD aan 60 fps). Een belangrijk detail is wel dat deze kabels niet getest worden voor 18 Gbps, maar enkel nog steeds voor 10,2 Gbps. Ondersteuning voor 18 Gbps wordt gegarandeerd door het theoretisch model. Ter herinnering: er bestaan dus geen HDMI 2.0 kabels, en al helemaal geen 4K-kabels. Elke degelijke High Speed kabel volstaat.
  • Premium HDMI Cable (gecertificeerd): Dit zijn High Speed kabels die voldoen aan een uitgebreider testprotocol, waarbij ze wél worden getest tot 18 Gbps. Deze kabels zijn voorzien van een certificaat.

Zijn er dan werkelijk geen verschillen tussen HDMI-kabels van hetzelfde type?

Natuurlijk wel, maar niet als het aankomt op subtiele verbeteringen in het beeld. In volgorde van minder naar meer belang zijn dit mogelijke verschillen:

Uitzicht: kabels die je zichtbaar wil (of moet) leggen, daarvoor wil je misschien iets leuker dan een zwarte plastic slang. Een mooi kleurtje, een leuk geweven omhulsel of een stijlvolle connector bijvoorbeeld.

Mechanische eigenschappen: Een goede constructie kan belangrijk zijn. Trek je regelmatig de HDMI-kabel uit en stop je hem elders in, dan is de kwaliteit van de connector en verbinding met de kabel belangrijk. Een te zware kabel die afhangt, kan op termijn de connector verbuigen. Wil je een kabel wegwerken onder een tapijt, dan bestaan er vlakke kabels. Kabels die je in een vals plafond of wand wil trekken moeten ook wat stress bestendiger zijn om de installatie te overleven.

Bandbreedte: Tot slot, niets belet een fabrikant om kabels te maken die een hogere bandbreedte garanderen dan wat de HDMI-norm test (10,2 Gbps). Sommige fabrikanten leveren kabels die getest zijn tot 18 Gbps (en leveren dus dezelfde garantie als een Premium HDMI kabel). Maar we herhalen, elke degelijke High Speed kabel levert ook 18 Gbps, alleen is hij niet onder die omstandigheden getest. Denk er ook aan dat die bandbreedte enkel vereist is voor Ultra HD Video, aan 60 fps, 8 bit kleur in YCbCr 4:4:4 formaat (meer info). De meeste films gebruiken 24 fps, wat de vereiste bandbreedte al meer dan halveert.

Nog hogere bandbreedtes maken je kabel ook niet future-proof. Sinds kort weten we dat wanneer HDMI 2.1 arriveert, er ook een nieuwe (achterwaarts compatibele) kabel komt, die voorlopig de benaming ‘48G’ draagt. Die kabel zal een bandbreedte van 48 Gbps ondersteunen. Betaal je vandaag meer voor een kabel die meer dan 18 Gbps ondersteunt, maar minder dan 48 Gbps, dan is die kabel al zeker niet ‘future proof’ (en dat is dan nog los van het feit dat de nieuwe kabel mogelijk een andere interne constructie gebruikt)

Kan er dan echt niets fout gaan?

Ja, toch wel. Een goede HDMI-kabel hoeft niet duur te zijn, maar omgekeerd betekent dat niet dat alle goedkope kabels ok zijn. Sommige budget-kabels voldoen maar net aan de specificaties of nemen het niet te nauw met de specificaties en dat kan gevolgen hebben. We laten constructiefouten en mechanische fouten in de kabel even achterwege.

Uiteindelijk kan het signaal zo verzwakken dat het toch af en toe een nul als een een uitleest of omgekeerd.  Het ‘oog-diagram’ van het signaal is dan bijna dicht, wat aangeeft dat het uitlezen fout kan lopen. Zulke problemen doen zich vooral voor bij erg lange kabels (10 m bijvoorbeeld). Wie meer informatie wil, kan bijvoorbeeld eens deze artikelen (hier en hier) lezen van Blue Jeans Cable, een gekende fabrikant van goede, maar betaalbare kabels.

Het oog-diagram van een HDMI-kabel die flirt met problemen. Beeld via https://www.bluejeanscable.com/

“AHA”, hoor ik je al zeggen. “Dus toch! Zie je wel dat een kabel mijn beeld kan beïnvloeden”. Ja, dat klopt, maar het resultaat zal alles behalve een subtiele verbetering (of verslechtering zijn). Dit zijn de mogelijke fouten:

  • “Sparkles”, vonkjes: best te vergelijken met analoge ‘sneeuw’. Omdat sommige pixels willekeurig uitvallen, lijken er vonkjes in het beeld te zitten. Dat kan gaan van enkele pixels per beeld, tot een digitaal equivalent van sneeuw.
    In de eerste helft van deze video zie je bijvoorbeeld veel sneeuw, vanaf seconde 45 (ingezoomd), zie je slechts een occasioneel vonkje. De video toont een gebrekkige DVI-kabel, maar DVI gebruikt dezelfde transmissietechniek als HDMI, dus het voorbeeld is geldig.
  • Lijnuitval: een volledige lijn in het beeld, of een deel van de lijn valt volledig uit. Dit zie je als een zwarte lijn in het beeld.
  • Occasionele uitval van het volledige beeld: het beeld valt even weg, en komt dan terug.
  • Totale uitval van het beeld.

Zie je met andere woorden geen van de bovenstaande problemen, dan is je kabel in orde. Een duurdere kabel voegt dan niets meer toe.

Conclusie

HDMI-kabels kunnen op geen enkele manier je beeld verbeteren. Fouten kunnen wel voor komen, maar ze zijn dan overduidelijk. Om dat te vermijden is er geen peperdure kabel nodig. Enkel bij langere kabels (meer dan 7 m) is de kans op problemen wat groter, en is een kwalitatief betere kabel een goede investering, al hoeft zelfs zo een kabel geen fortuin te kosten.

  • Delen:

Reacties

  1. Peter vb
    28 mei, 2017 om 13:57

    Oké, goed onderbouwd.
    Zat ik er al die tijd gruwelijk naast met mijn dure kabels en mijn heilige geloof erin.

    • Leroy
      04 juni, 2017 om 7:12

      U heeft uw huiswerk uitstekend gedaan,maar er zijn toch wel verschil im prijs/kwaliteit?

      • Eric Beeckmans
        06 juni, 2017 om 17:27

        Enkel als het gaat over constructiekwaliteit, esthetiek en afscherming van externe storingen. Als we kijken naar onafgewerkte kabel (dus op rol, niet voor consumenten maar voor fabrikanten of winkels), dan is er mogelijk wel verschil in die zin dat je met sommige kabeltypes enkel korte afstanden kan overbruggen. Voor langere kabels (7m+) heb je wat betere kwaliteit nodig. (zie http://www.bluejeanscable.com/articles/belden-hdmi-info.htm voor een uitleg)
        Maar in het beeld kunnen er geen subtiele verbeteringen zijn, enkel overduidelijke fouten zoals onderaan vermeld.

  2. Niek Luinge
    28 mei, 2017 om 15:27

    Heel nuttig! En geheel naar waarheid, ik gebruik al sinds het begin HDMI-kabels van de Action, nog nooit problemen mee gehad. 🙂

  3. Diverene
    28 mei, 2017 om 20:47

    Duidelijke uitleg. Ga hier zeker rekening mee houden.
    Even een lekenvraag: Is glasvezel niet sneller en stabieler?

    • Eric Beeckmans
      28 mei, 2017 om 21:50

      Er bestaat geen aansluiting op consumentenelectronica die glasvezel gebruikt voor video. Dus voor video kan ik je geen antwoord geven. Voor audio is er toslink. Werkt prima, en het is een kleine kabel die je makkelijk overal naar toe kan voeren, maar je moet wel opletten dat je geen te scherpe bochten neemt, dat kan de kabel sterk degraderen.

      PS: de nieuwe Invisible Connection van Samsung gebruikt een optische kabel voor alle data (netwerk, video, audio, etc..). Optische verbindingen zijn niet/minder onderhavig aan electrische interferentie, maar de kabel moet voorzichtig behandeld worden (samsung levert plastiek bochtjes mee zodat je de minimale radius niet overtreedt).

      • Diverene
        28 mei, 2017 om 22:19

        Vandaar mijn vraag. Lijkt me toch een voor de hand liggende keus dat glasvezel.
        Ik heb alleen wel begrepen dat Toslink erg beperkt is mbt alles boven 7.1 audio. Dus bv geen Dolby Atmos etc.

      • Eric Beeckmans
        28 mei, 2017 om 22:37

        Ja, toslink (en coax) maken gebruik van s/pdif en die technologie kan geen lossless meerkanaals audio dragen omwille van bandbreedte beperkingen. Als ik het mij correct herinner, ligt het probleem eerder bij s/pdif dan bij de optische kabel.

  4. Ron Booden
    29 mei, 2017 om 7:54

    Beste Eric,
    Dank voor je duidelijke uitleg. Komt voor mij helaas een beetje te laat want ik ben zo iemand die het nuttig leek om Audioquest Pearl aan te schaffen ipv de goedkopere HDMI kabels. (overigens kreeg ik mijn eerste Pearl gratis bij een abonnement op Music en Emotion)
    Toch nog een vraagje: je hebt het alleen over beeld, maar hoe zit het met het geluid?
    Vriendelijke groet,
    Ron.

    • Eric Beeckmans
      29 mei, 2017 om 10:06

      Voor geluid geldt exact dezelfde redenering. Audio wordt in HDMI over dezelfde drie TDMS-kanalen verstuurd. Er zijn dus geen aparte audio-kabels in een HDMI-kabel.

      • Ron Booden
        29 mei, 2017 om 10:42

        Dank je!

      • Winand
        02 juni, 2017 om 23:32

        Hoe kan ik het analoge, multikanaals (5.1) uitgangssignaal (cinch) van een SACD-speler invoeren in mijn receiver, via een HDMI-ingang ?

      • Eric Beeckmans
        06 juni, 2017 om 17:19

        Dat kan niet. Ofwel moet je SACD-speler een HDMI-uitgang hebben (en je AV-receiver moet DSD kunnen lezen), of je AV-receiver moet een multikanaals-ingang hebben.
        Ik vermoed dat er geen 5.1 analoog naar HDMI converters bestaan, of dat die erg duur zijn.

  5. ada
    29 mei, 2017 om 12:31

    Nog een vraagje: je hebt hdmi kabels van 30 of 60hz.
    Wat is daar nu het verschil in dat begrijpt ik niet goed maar ach ik ben een vrouw.
    groetjes,
    Ada

    • Eric Beeckmans
      29 mei, 2017 om 12:40

      Ik heb nog nooit van dat onderscheid gehoord. De verschillende soorten kabels staan in het artikel vermeld. We raden aan om enkel ‘High Speed’ kabels te nemen. Alle andere vermeldingen op een verpakking zijn (grotendeels) marketing van de kabelfabrikant, en zorgen alleen maar voor verwarring.

      • ada
        29 mei, 2017 om 13:34

        Heb op de webshop onlinekabelshop.nl in Leiden gekeken en deze had een mening dat kabels die @ 30 Hz (= 30 beelden per seconde)aankunnen te weinig is voor HDR en Ultra televisie, dus niet geschikt daarvoor. Dan zijn er bij hun ook kabels die 60 HZ zijn en die kunnen de kleuren beter weergeven want HDR heb meer beelden per seconde nodig dan die 30, vandaar die 60 Hz kabels aldus hun.
        De hdmi kabel van 30Hz kost 5 euro per meter en die van 60Hz 15 euro per meter.

      • Eric Beeckmans
        29 mei, 2017 om 13:41

        Ah, het gaat over 4K@30 fps of 4K@60 fps. Dat hangt samen met HDMI 1.4 of HDMI 2.0. Maar die vermeldingen zijn door de HDMI organisatie verboden op een verpakking. Er bestaan geen HDMI 1.4 of 2.0 kabels. En dus ook geen 4K@30 of 4K@60 kabels. Elke High Speed kabel voldoet voor beide toepassingen.

  6. Diverene
    29 mei, 2017 om 13:18

    Dus als ik safe wil zitten dan kan ik het beste de HDMI premium cable kopen.
    Vraagje: die blue jeans cable (belden) is die alleen via het web te koop?

    • Eric Beeckmans
      29 mei, 2017 om 13:43

      HDMI Premium is enkel een testcertificaat. Als je een kabel met dat certificaat kan kopen zonder er al te veel extra voor te betalen, no probs. Maar als hij veel duurder is, bedenk dan dat eender welke High Speed kabel ook moet voldoen (zij het dan theoretisch).

  7. peter rijkhoff
    10 juni, 2017 om 12:08

    Terheijden zaterdag 10-06-2017,Ik ben eigenlijk trug van weg geweest en ik weer geabonneerd op een hifi FDW blad, Het onderwerp HDMI kabels is altijd wel intersant, volgens de constument media bestaat er echt geen verschil tussen dure en goedkope hdmi kabels ik zelf heb een panasonic lcd, daar had ik eerst een high speed hdmi monster op, het zit niet in de kabel, maar in de connecter {aansluiting]je moet goed contact maken is dit niet het geval dan merk je pas na een tijdje het verschil,ik ben namelijk heel kritische ik ben over gestap naar RU connected kabels dit een middenklasse kabel en voor ieder budget top ode bil.mvg rijkhoff

Laat een reactie achter

Opmerking: E-mail wordt niet gepubliceerd of gedeeld.